Phần thực hành của đề Tokutei điện tử (電気電子機器組立て) có nhiều câu hỏi về ký hiệu điện, linh kiện và mạch điều khiển: nhận biết rơ le, khởi động từ, công tắc hành trình, chọn sơ đồ mạch LED đúng, đọc sơ đồ thang PLC. Bài này tổng hợp những gì cần nhớ, kèm tên tiếng Nhật.
1. Linh kiện điện tử cơ bản
| Linh kiện | Tiếng Nhật | Ghi nhớ |
|---|---|---|
| Điện trở | 抵抗器(ていこうき) | Cản trở dòng điện, đơn vị Ω. Giá trị đọc theo vòng màu. |
| Biến trở | 可変抵抗器 | Điện trở thay đổi được. |
| Tụ điện | コンデンサ | Tích điện, đơn vị F. Tụ hoá (電解コンデンサ) có cực tính, lắp ngược dễ hỏng. |
| Cuộn cảm | コイル / インダクタ | Đơn vị H. |
| Đi-ốt, LED | ダイオード / 発光ダイオード | Chỉ cho dòng chạy một chiều, từ anốt (アノード) sang catốt (カソード). Chân dài của LED thường là anốt. |
| Transistor | トランジスタ | 3 chân: base, collector, emitter. Hệ số khuếch đại dòng một chiều = dòng collector ÷ dòng base. |

Mạch LED đúng
Để LED sáng: anốt nối về phía cực dương (+), catốt về phía cực âm (−), và luôn có điện trở hạn dòng mắc nối tiếp. Đề hay cho 4 sơ đồ, trong đó có sơ đồ đảo chiều LED hoặc thiếu điện trở – đều là đáp án sai.
2. Thiết bị điều khiển
| Thiết bị | Tiếng Nhật | Chức năng |
|---|---|---|
| Rơ le | リレー | Dùng tín hiệu điện nhỏ để đóng/ngắt mạch khác; nhỏ gọn, thường cắm trên đế. |
| Khởi động từ | 電磁開閉器 | Công tắc tơ (電磁接触器) + rơ le nhiệt; đóng ngắt động cơ, bảo vệ quá tải. |
| Công tắc hành trình | リミットスイッチ | Có cần gạt hoặc con lăn; tác động khi vật chạm vào, báo vị trí. |
| Nút nhấn | 押しボタンスイッチ | N.O. (thường mở) để khởi động, N.C. (thường đóng) để dừng. |
| Cầu dao, aptomat | ブレーカー | Ngắt mạch khi quá dòng, ngắn mạch. |

3. Tiếp điểm a và tiếp điểm b
- a接点 (メーク接点) – tiếp điểm thường mở: bình thường hở, khi tác động thì đóng.
- b接点 (ブレーク接点) – tiếp điểm thường đóng: bình thường đóng, khi tác động thì hở.
Trên ký hiệu điện JIS, công tắc hành trình có thêm dấu tam giác/cần gạt, tiếp điểm công tắc tơ có thêm dấu nửa vòng tròn. Câu hỏi thường cho 4 ký hiệu và bắt ghép đúng “công tắc hành trình a / b, công tắc tơ a / b”.
4. Sơ đồ thang PLC (シーケンスプログラム)
| Cách mắc tiếp điểm | Logic | Đèn sáng khi |
|---|---|---|
| Hai tiếp điểm a mắc nối tiếp | AND | Cả X1 và X2 cùng ON |
| Hai tiếp điểm a mắc song song | OR | X3 hoặc X4 ON |
| Tiếp điểm b | NOT | Công tắc đang OFF |
Mạch tự giữ (自己保持回路)
- Nhấn nút khởi động PB1 (thường mở) → rơ le RA có điện → tiếp điểm a của RA (mắc song song với PB1) đóng.
- Thả PB1 → RA vẫn có điện nhờ tiếp điểm của chính nó → đèn L1 vẫn sáng.
- Nhấn nút dừng PB2 (thường đóng) → mạch hở → RA mất điện → đèn tắt.
Câu biểu đồ thời gian (タイムチャート) hỏi chính quá trình này: đèn sáng từ lúc nhấn PB1 và giữ đến lúc nhấn PB2.
5. Điện từ và động cơ

- Bàn tay trái Fleming (フレミングの左手の法則): xác định chiều lực tác dụng lên dây dẫn có dòng điện trong từ trường – nguyên lý của động cơ.
- Động cơ biến điện năng thành cơ năng; máy phát làm ngược lại.
6. Dụng cụ hay gặp trong đề
- ニッパー – kìm cắt dây; ラジオペンチ – kìm mỏ nhọn; ワイヤーストリッパー – kìm tuốt dây; 圧着工具 – kìm bấm cốt.
- はんだごて – mỏ hàn, làm nóng cả thiếc và chỗ nối.
- テスター / デジタルマルチメータ – đồng hồ vạn năng; オシロスコープ – máy hiện sóng, quan sát tín hiệu điện theo thời gian.
Luyện ký hiệu trong đề thi thử
Ký hiệu và linh kiện phải gặp nhiều lần mới nhớ. Bộ 35 đề thi thử Tokutei điện – điện tử có nhiều câu hình linh kiện thật, ký hiệu điện, sơ đồ thang như đề JAIM, giải thích bằng tiếng Việt.
Xem thêm: cấu trúc đề thi Tokutei điện tử, bài tập tính toán trong đề.
Bài viết do TokuteiGo biên soạn, cập nhật tháng 11/2026.
Bài viết khác trên TokuteiGo
Tokutei gino share
JLPT N3 Cho Tokutei 2 Nhà Hàng: Vì Sao Bắt Buộc Và Ôn Thế Nào?
Ngành nhà hàng là một trong số ít ngành yêu cầu JLPT N3 để…
Tokutei gino share
Lộ Trình Ôn Thi Tokutei Gia Công Cơ Khí 機械金属加工 Trong 6 Tuần
Bài này đưa ra một lộ trình ôn thi Tokutei gia công cơ khí…
Tokutei gino share
An Toàn Lao Động Và 5S Trong Nhà Máy Cơ Khí Nhật: Kiến Thức Hay Ra Trong Đề Tokutei
An toàn lao động (安全衛生) và quản lý chất lượng (品質管理) chiếm một phần…
Tokutei gino share
Tiếng Nhật Cho Tokutei 2 Chế Biến Thực Phẩm: Quy Định B1 Từ Tháng 4/2027
Câu hỏi nhiều người đặt ra: tiếng Nhật cho Tokutei 2 chế biến thực…
